مقالات

فن کویل چیست؟

همان طور که از اسم این وسیله مشخص است، فن کویل تشکیل شده است از فن و کویل؛ یعنی یک فن که یک کویل (سیم پیچ) جلوی آن قرار گرفته است.فن کویل عضوی از یک سیستم HVAC (تهویه مطوع)است که امروزه در ساختمان های مسکونی، اداری و تجاری و …، بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. در فصل گرما، آب سرد تولیدی توسط چیلر یا مینی چیلر و در فصل سرما، آب گرم تولیدی توسط دیگ یا پکیج، درون لوله های کویل به گردش در می آید. سپس جریان هوای ورودی به یونیت، از روی کویل عبور کرده و بعد از تغییر دما، درون فضای اتاق¬ دمیده می شود. در واقع این تجهیز نوعی سیستم سرمایشی و گرمایش محسوب می شود که هنوز هم جز لیست پرفروش های سیستم های تهویه مطبوع است.مدل ها و ظرفیت های متفاوتی با توجه به مشخصاتی که سازه شما دارد، در ادامه با آنها آشنا می شوید.
یک دستگاه فن کویل وسیله ای ساده است که شامل مبدل حرارتی و فن است. این دستگاه بخشی از سیستم تهویه مطبوع موجود در ساختمان های مسکونی، تجاری و صنعتی و … است. یک فن کویل، دستگاهی با قابلیت های گوناگون است که گاهی اوقات با مکش هوای موجود، درجه حرارت فضای محیط اطراف خود را تنظیم می کند. این کنترل توسط یک سوئیچ دستی خاموش/ روشن یا یک ترموستات انجام می شود. تر موستات به فن یا به شیر کنترل فرمان می دهد که با تغییر دور فن یا تغییر میزان دبی آب ورودی به کویل ها می توان به دمای مطلوب در هر فضا دست یافت.
اساسا دستگاه های فن کویل با آب سرد و گرم از دیگ های مرکزی و چیلر تغذیه می شوند. فن کویل ها برای آن که انرژی تولید شده توسط مولد انرژی (گرم کننده یا خنک کننده) را به محیط ارائه دهند، معمولا از دو لوله (گرم یا سرد) و چهار لوله (هر دو واحد گرمایش و خنک کننده به صورت همزمان) بهره می گیرند.
دستگاه فن کویل نصب نسبتا ساده ای دارد. با این حال، برای اطمینان از عملکرد کارآمد نیاز به تعمیر و نگهداری منظم دارند. هنگامی که یک فن کویل هوا را خنک می کند، آب کندانس شده به روی کویل ها وارد سینی زیر آن می شود و از آنجا توسط لوله ی درین، آب باید تخلیه گردد.

 

عملکرد فن کویل

برای توضیح ساختار کویل می‌شود گفت که کویل شبیه به رادیاتور ماشین است؛ البته برای انتقال حرارت بهتر جنس لوله های این کویل از مس است. برای جمع بندی می‌توان گفت که کویل یک وسیله ای است که از کنار هم قرار گرفتن تعدادی لوله تشکیل شده و جنس این لوله ها برای انتقال حرارت بهتر از جنس مس است.
برای مثال وقتی آب با دمای ۵۰ یا ۶۰ درجه سانتی گراد وارد کویل می‌شود، از طریق فنی که پشت کویل قرار دارد، هوای اتاق رو سریع گرم می‌شود؛ یا در حالتی که آب با دمای ۵ تا ۱۰ درجه وارد کویل می‌شود، هوای اتاق سریع سرد می‌شود. نحوه انتقال حرارت در این وسیله بحث پیچیده ای است که در اینجا به آن نمی‌پردازیم.

 

کاربرد این دستگاه این است که با توجه به دمایی که مد نظرمان است محیط را گرم یا سرد می‌کند. البته به این نکته توجه کنید که فن کویل خود ذاتاً مولد گرما یا سرما نیست و نیاز به آب ورودی با دماهای مختلف دارد. این آب ورودی، معمولا توسط چیلر یا دیگ موتورخانه و حتی پکیج خانگی داخل آپارتمان تنظیم دما می‌شود و توسط پمپ به فضای داخلی ارسال می‌شود.
در عین سادگی کلمه این دستگاه، چندین نوع از این مدل دستگاه تهویه وجود دارد که بسته به تعریف پروژه یا نوع ساختمان از یک نوع آن استفاده می‌شود. بطور مثال یک نوع از دستگاه فنکویل موجود است که اکثرا برای محیط اداری و تجاری استفاده می‌شود. البته روی کلمه اکثراً تاکید می‌شود چون مثال نقض این موضوع بسته به محدودیت‌های پروژه وجود دارد.

 

انواع فن کویل ها از لحاظ شکل ظاهری

این فن ها بر اساس شکل ظاهری، محل نصب و نوع کارایی به چندین دسته تقسیم میشوند که شما باید با مشاوره با متخصصین درباره این شاخص ها، بتوانید سیستم مناسب را برای فضای خود انتخاب کنید.
این سیستم ها بر اساس شاخص هایی که پیش تر اشاره شد به چند دسته نوع میشوند که عبارتند از :
• فن کویل دیواری
• مدل کاستی
• مدل زمینی روبرو زن یا بالازن
• مدل سقفی توکار
• مدل سقفی روکار

 

فن کویل دیواری (Wall Mounted)

مدل های دیواری ظاهر بسیار شبیه به اسپیلت های دیواری دارند. و امروزه تبدیل به یکی از رایج ترین سیستم های سرمایشی و گرمایشی در ساختمان ها شده اند.
یکی از علت های مورد استقبال قرار گرفتن مدل های دیواری این است که معمولا در فضاهای کوچک استفاده میشود از آنها در حجم کاری کم استفاده میشود در نتیجه میتوانند انتخاب مناسب و مقرون به صرفه ای برای محیط های کوچک باشند.
• فن کوئل های دیواری در ظرفیت های بین ۲۰۰ تا ۸۰۰ CFM (سی اف ام) و روبرو زن تولید میشوند.

مشخصات فن کویل دیواری

این نوع نسبت به مدل های قبلی ظاهر زیباتری دارد و بر روی دیوار نصب می‌شود.
از نظر زیبایی فرق آنچنانی با اسپلیت های دیواری ندارد، فقط اندازه لوله های کویل آن ها تفاوت دارد. در فن کوئل های دیواری قطر لوله های مسی بزرگتر است. علت این تفاوت به خاطر نوع خنک کاری است؛ در اسپلیت گاز برای سرمایش درون کویل فرستاده می‌شود ولی در مدل دیواری درون کویل ها آب جریان دارد.
سهولت نصب نیز جزو ویژگی های این فن کویل محسوب میشود که به راحتی بر روی دیوار با کشیدن لوله درین و لوله های ورودی و خروجی آب نصب میگردد.

 

فن کویل های کاستی (Cassette)

فن کویل های کاستی یکی از جذاب ترین مدل های موجود در بازار هستند چرا که اجزای این دستگاه در سقف کاذب قرار میگیرد و ویژگی های دیگری نیز مانند پوشش فضا به صورت یک طرفه و چهار طرفه دارد. این دستگاه در دو مدل دو لوله و چهار لوله به بازار عرضه میشوند.

 

پنل (Panel) فن کویل کاستی بر خلاف مدل سقفی توکار که صرفا روبرو زن میباشد در بیرون سقف (وسط سقف) قرار میگیرند. هواگیری آن از پنجره ها یا شبکه ها مرکزی که در شکل زیر نشان داده شده است انجام میشود و هوادهی از طریق شبکه های (دریچه های) جانبی شکل میگیرد.
یکی از دلایل محبوبیت این نوع نصب آسان و ساده آن و کارایی بالای آن است.

فن کویل کاستی چهار طرفه

از نظر ظاهری این مدل یک دستگاه چهارگوش با چهار دمپر در چهار طرف خود است که کار این دمپرها پرتاب باد می‌باشد. در واقع این مدل از چهار طرف پرتاب باد و از وسط مکش انجام می‌دهد. قاعدتا به دلیل پرتاب باد از چهار طرف و مکش از وسط، این مدل چه در اتاق و چه در جاهای دیگر نصب باید در وسط سقف قرار گیرد.
به خاطر قرار گرفتن در وسط سقف که در اتاق معمولا جای چراغ یا لوستر است؛ ممکن است این دستگاه از نظر زیبایی برای مناطق مسکونی مورد پسند قرار نگیرد. دلیل دیگر استفاده نشدن از این مدل در ساختمان های مسکونی، نیاز به حداقل ۴۰ سانتی متر سقف کاذب برای قرار دادن بخش تو کار فن کوئل کاستی می‌باشد.

 

فن کوئل کاستی چهار طرفه در محیط های اداری و تجاری کاربرد زیادی و پرتاب باد قابل قبولی نیز دارد. این فن کویل ها به خاطر وجود دمپرهای اتوماتیک در چهارطرف که زاویه این دمپرها از ۱۵ تا ۸۰ درجه تغییر می‌کند، هوا را به خوبی گردش می‌دهد. بنابراین، در بحث توزیع هوا این دستگاه بسیار عالی عمل کرده و کم نظیر هستند. ولی در مورد پرتاب باد، این مدل قدرت مدل کانالی یا فن کوئل سقفی توکار را ندارد. پرتاب باد مدل کاستی چهارطرفه ۳/۵ تا ۴ متر است.

فن کویل کاستی یک طرفه

این مدل همان طور که نام آن مشخص است، از یک طرف پرتاب باد می‌کند. از این مدل در محیط های مسکونی زیاد استفاده می‌شود و در بسیاری از برج های مسکونی از این مدل استفاده شده است. به دلیل یک طرفه بودن، معمولا این دستگاه را در گوشه اتاق یا فضا نصب می‌کنند.
مشخصات این مدل مانند فن کویل کاستی چهار طرفه است و شامل پمپ درین میباشد.

 

فن کویل زمینی (Floor Standing)

فن کویل های زمینی شاید برای خیلی از ما یادآور خاطرات باشد زیرا در گذشته در ساختمان های مسکونی یا ساختمان های اداری از آن استفاده میشدند که در گذشته از یک پیچ سه سرعته برای کنترل آن استفاده میشود که دما را کنترل نمیکرد. ولی امروزه مدل های زمینی ترموستات دارند و به صورت اتوماتیک ساخته میشوند.
یکی از معایب بزرگ این مدل این بود که در طراحی فضای محیط را اشغال میکردند و شاید باعث نا همانگی در دکوراسیون محیط میشدند ولی به دلیل اینکه در دیوار یا سقف کارگذاری نمیشود تعمیر یاسرویس آن ساده تر میشود.

مشخصات فن کویل زمینی

این مدل در ادارات، بانک ها بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. در شهرک های مسکونی قدیمی، استفاده از فن کویل ها متداول بود. یکی از مشکلات استفاده از این سیستم که به دستگاه آسیب وارد می‌کند نشستن ساکنین روی آن است و فضای بیشتری از محیط را اشغال میکند و به همین دلیل استفاده از این مدل در شهرک های مسکونی کمتر شد.
در حال حاضر این دستگاه ها در انواع مختلف تولید می‌شوند. یکی از این مدل ها فن کوئل سقفی-زمینی است که قابل نصب بر روی زمین یا روی دیوار و همچنین قابل نصب بین سقف و دیوار می‌باشد.

نوعی فن کویل با نام زمینی فوق باریک و نیز وجود دارد که می‌توان آن را بر روی دیوار یا زمین نصب کرد. در واقع برتری این مدل به خاطر ظاهر زیبا و فوق باریک بودن آن است که به هیچ وجه نمی‌توان روی آن نشست و مشکل معمول سایر فن کویل های زمینی را ندارد. این مدل تنها از شرکت آسا تهویه قابل تهیه است و مدل مشابه در ایران موجود نیست.
البته نوعی فن کویل زمینی به نام فن کویل دکوراتیو نیز است که سطح شیب داری دارد و نمی‌توان بر روی آن نشست.

 

فن کویل داکتی یا کانالی (Ducted)

فن کویل های کانالی یا داکتی معمولا ظرفیت بیشتری نسبت به مدل های کاستی و دیواری دارند و به همین دلیل بیشتر برای محیط های بزرگ استفاده میشوند و برای استفاده از این مدل باید داکت یا کانال کشی کنید.
فن کویل های کانالی در ظرفیت های ۶۰۰ تا ۲۲۰۰ فوت مکعب در هر دقیقه ساخته میشوند.

مشخصات فن کویل کانالی

این نوع نیز داخل سقف کاذب نصب می‌شود و دور از دید مستقیم قرار دارد. ولی قدرت بیشتری دارد؛ یعنی دارای پرتاب باد بهتری است . مدل کانالی ظرفیت هوادهی بالاتری نیز دارند و در مواقع نیاز به ظرفیت های بالاتر به جای فن کویل سقفی توکار از فن کویل کانالی استفاده می‌شوند.
نام دیگر این دستگاه، فن استاتیک بالا (High Static) می‌باشد که علت آن همان پرتاب باد بالاتر است. این دستگاه هوا را از طریق کانال منتقل می‌کند؛ یعنی زمانی که پرتاب باد از یک نقطه ای بهینه یا امکان پذیر نیست، این هوا را از طریق کانال به ۴ یا ۱۰ متر دورتر جابجا می‌کند.
این متراژ جابجایی هوا بستگی به ظرفیت و تحمل افت فشار کانال ها نیز دارد و تا فواصل بیشتری نیز امکان پرتاب هوا را دارد.

انواع فن کویلهای داکتی

• مدل سقفی تو کار
• مدل سقفی روکار
• مدل روکار ایستاده

فن کویل سقفی توکار

همان طور که از اسم این وسیله مشخص است، این مدل داخل سقف خانه ها نصب می‌شود و زیر آن یک دریچه بزرگ برای بازدید قرار می‌گیرد. مکش هوا از زیر یا در بعضی موارد از پشت این دستگاه انجام می‌شود. در جلوی این فن کویل یک دریچه مشبک قرار می‌گیرد که در صورت مکش از پشت، در پشت دستگاه هم قرار می‌گیرد. همچنین در جلوی دستگاه یک دریچه دیگر قرار دارد که وظیفه پرتاب باد را بر عهده دارد؛ یعنی هوای خروجی گرم یا سرد از آنجا پرتاب می‌شود.
قطعاً با این فن کویل برخورد داشته اید، ولی چون در سقف کاذب نصب می‌شود و نمای جالبی هم ندارد احتمالا ظاهر آن کمتر دیده می‌شود. البته با وجود یک ترموستات آنالوگ یا دیجیتال که اطراف این دستگاه قرار دارد می‌توان متوجه حضور این فن کویل شد. این فویل بسیار ساده بوده و امکانات چندانی ندارد.

فن کویل های ایستاده (Cabinet)

فن کویل های ایستاده هم شباهت بسیار زیادی به اسپیلت های ایستاده دارند. این مدل معمولا مناسب فضاهای بسیار بزرگ است و دارای کویل های اب سرد و گرم است که دمندگی هوا از قسمت پایین انجام میشود و بخش دمنده در قسمت بالا تعبیه شده است.
آیا فن کویل ها هوای تازه تولید میکنند؟
در شرایط هوای آلوده کلان شهرها کسانی که قصد دارند برای محیط کار یا محل زندگی خود سیستم تهویه مطبوع (HVAC) تهیه کنند انتظار دارند تا علاوه بر اینکه این دستگاه عمل سرمایش و گرمایش را بر عهد داشته باشد از طرفی هوای تازه و مطبوع نیز تولید کند ولی آیا فن کویل ها میتوانند هوای تازه نیز وارد هوای ساختمان کنند؟

فن کویل ها از نظر تولید هوای تازه به دو دسته تقسیم میشوند که عبارتند از :

نوع اول

دسته اول فن کویل ها اصلا برای تولید هوای مطبوع طراحی نشده اند و شما برای اینکه از هوای مطبوع در محیط بهره مند شوید نیاز دارید تا با اضافه کردن سیستم هوا ساز مرکزی این قابلیت را برای سیستم تهویه مطبوع خود ایجاد کنید.
در این مدل ترموستات های کنترلی یا سنسورهای مخصوص نصب میشود و این ترموستات ها با توجه به گرمی و سردی هوا میزان دمای مطلوب را برای محیط تشخیص میدهند و فن کویل به وسیله فن (دمنده) سرمایش یا گرمایش را به فضا تزریق میکند.
نقش هواساز در این فن کویل به این صورت است که بعد از تولید هوای تازه و فیلتر کردن آن رطوبت مورد نیاز را هم تامین میکند و بعد از آن به شکل سرما یا گرما توسط سیستم فن به محیط انتقال داه میشود.

نوع دوم

این دسته از فن کویل ها (فن کویل های کانالی) وظیفه تهویه مطبوع و تامین هوای تازه را به تنهایی بر عهده دارند و شما در این سیستم نیازی به هواساز ندارید ولی این نوع نمیتواند با کیفیت بالا وظیفه هواساز را بر عهده بگیرد.

 

فن کویل ها از لحاظ لوله کشی

فن کویل ها از لحاظ لوله کشی به دو دسته تقسیم بندی میشوند :
• فن کویل های دو لوله
• فن کویل های چهار لوله

فن کویل دو لوله

در این دستگاه ها دو لوله تعبیه شده است که یکی برای ورود آب سرد یا گرم است و دیگری برای خروج همان آب ورودی است.

فن کویل چهار لوله ای

در این کویل ها ۴ لوله تعبیه شده که دو لوله ان برای ورود آب سرد است و دیگری برای ورود آب گرم که دو لوله دیگر برای خروج آن است و مزیت این مدل نسبت به مدل دو لوله ای این است که در فن کویل ۴ لوله ای شما میتوانید به صورت همزمان آب سرد و گرم را وارد سیستم کنید و مدل دو لوله این این قابلیت را ندارد و شما باید یا آب سرد را وارد سیستم کنید یا اب گرم.
به طور مثال اگر یک اتاق یا فضای محل زندگی یا کار شما نیاز به سرمایش داشت، آب سرد وارد آن فن کویل میشود و سرمایش شما را تامین میکند و به صورت موازی اگر فضای دیگری نیاز به گرمایش داشت برعکس آب گرم در فن کویل ها جریان می یابد.
اگر بخواهیم نتیجه گیری کنیم میتوانیم بگوییم که شما با استفاده از این مدل میتوانید به صورت همزمان هم سرمایش داشته باشید و هم گرمایش!!!

 

اجزای تشکیل دهنده فن کویل ها

1. فن
2. الکتروموتور
3. کویل (مبدل حرارتی)
4. شیر هواگیری
5. فیلتر
6. سینی درین

 

 

نکات مهم هنگام انتخاب فن کویل

در خرید دستگاه و یا تجهیزات صنعتی دیگر مثل گذشته تنوع کمی وجود ندارد بلکه امروزه برند های خیلی زیادی بوجود آمدند که سبک و مدل های مختلفی را تولید کرده اند، بنابر این شما عزیزان هنگام خرید فن کویل باید نکات قابل توجه ای که در ادامه برایتان آماده کرده ایم توجه کنید. در خرید فن کویل اولین موردی که باید به آن توجه کنید نوع فن کویل از لحاظ کاربرد در فضایی که قرار است قرار بگیرد، توانایی یا قدرت موتور، جنس بدنه، زیبایی و ظرفیت فن کویل توجه کرد. البته که قیمت را بهتر است فراموش نکنیم اگر بخواهیم به قیمت توجه کنیم بهترین کار این است که قیمت فن کویل های مختلف یا همان فن کویلی که انتخاب کردیم را از چند فروشگاه معتبر استعلام بگیریم تا از بهترین قیمت مطلع شویم. نکته: فراموش نکنید که قیمت ها نسبت به خدمات و قابلیت های مختلفی که شرکت ها دارند متفاوت است پس با دقت بررسی کنید. جذابیت و یا زیبایی ظاهری فن کویل میتواند از موارد خیلی مهم باشد چرا که جزو یکی از تجهیزات ساختمان است. یکی دیگر از موارد قابل توجه که چندی پیش بهش پرداختیم ظرفیت فن کویل است که باید آن را نسبت به زیر بنای فضای مورد نظر یا ساختمان در نظر بگیرید که بتوانید به خوبی سرمایش و گرمایش محیط را انجام دهد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.